Македонија во Европска унија

Archive for April, 2012

Moderator: It was already mentioned that civil society organizations play a big role and their input should be taken into account and support for them should be increased. That is why we have invited a representative from one NGO. This is the Macedonian Centre for European Training from Skopje, represented by Ms. Lidija Dimova, who is the Executive Director. Please Ms. Dimova, you have 10 minutes for your presentation.

Lidija Dimova: Thank you very much, Mr. Vigenin. First allow me to extend my gratitude for being invited to such an important meeting here in the European Parliament. Before I go and talk about the experience of Macedonia, I would like to say just a word or two about our organization. The Macedonian Centre for European Training is a think-tank organization, although the name says training we are a think-tank, and we try to facilitate the accession process of the Republic Macedonia into the EU, by means of professional training, consultancy, regional cooperation, policy development, and advocacy. Probably, one of our most important projects is the Accession Watch. This is a partnership project that we are implementing in cooperation with the Foundation Open Society – Macedonia. We are a watch-dog organization. We come up with quarterly reports and our last report was about the findings on IPA. How Macedonia is spending, using or benefiting – or not benefiting – from the money coming from the European Union. There is another study that I can recommend if you are interested, that was recently closed on how Macedonia benefits from the Community Programmes, i.e., whether the Community Programmes are Europeanizing society or not. These are available on our website.

Now about IPA, as one of the instruments available for the country. I was thinking what to say, and I realized that in the agenda you are waiting to hear about some of the problems, because from these problems there will be lessons learned for the Parliament and the Commission. If you were looking forward for problems, boy do I have problems for you! I’ve got so many problems… Unfortunately, unlike Croatia, Macedonia’s story is not a successful one. How do I go about speaking about the problems? I tried to group them into four major clusters, and I grouped them more in terms of where can you see them going.

First is the group on lack of institutional capacity. I will give you the figures so that you can understand what I am talking about. At this particular point of time, under Component I, almost half of national IPA 2007 was actually contracted at the end of 2010, which means that at this specific point of time we still have projects from IPA 2007. Half of National IPA 2008 was contracted at the end of 2011, which means they will be implemented in 2012 and 2013, and bear in mind that we are talking about IPA 2008. Only 1.8 % of National IPA 2009 is absorbed so far, and only 1.5 % of National IPA 2010 is absorbed so far. I think there is no need to come up with a conclusion; you understand what I am trying to say.

Number 2 is lack of administrative capacity. There are four major points that I want to make about this. First is programming vs. projects. Very often you hear the government representatives saying that the reason why we can’t spend the money from IPA is because we do not get reliable projects from stakeholders. This tells you that the government does not understand that the stakeholders do not come up with the projects just like that; they have to be put within a programming framework. There has to be something strategic about it. This speaks for itself.

Then, if you look inside the nitty-gritty bits, you see that in Macedonia, for example, you have too much use of the Project Preparation Facility. The average in the region would be 3 % of the budget used for preparation of projects, while in Macedonia this share is from 5 to 15%. This is bad, but if you look at what this is used for, you come to the conclusion that most of these funds are used for drafting Terms of References and then it becomes a really sad story – you do not have civil servants knowledgeable enough to draft Terms of References.

If you analyze the whole IPA in the country, you will see that some sectors do not have a single EURO programmed. For example, such is the case with Chapter 19: Employment. Of course, if you are the Government – or the Commission – you would say that the country has the whole Component IV. This is what Component IV stands for – employment. I put forward the question if this is enough. Is this enough to leave the whole employment area not-tackled, without any kind of institutional building, especially in a country where the level of unemployment is so high.
Then we have a very high level of turnover of staff in key institutions. I think the problem with this is the politicization of public administration, because in the last several years the only way you can get into public administration is if you belong to one of the political parties in the ruling government. Once you get into public administration, you benefit from EU funds and training, and you begin to understand certain things, but all of a sudden the party realizes that you have some capacity and they take you away from the institution where you were and put you in a different institution where the political party needs you best, for example, a director of some public enterprise. So, the institutions are very much weakened, without any consideration of the detriment that is done with this process.

Number 3 is a set of problems I call “no instrument mix”. First of all, I think there is lack of strategic input by the government. The government does not want you to understand that you can use IPA Component I. This is a public debate. The government does come out and say that Component I is only for central government administration, which is not entirely true. What I am trying to say is that if they can see that schools, unions, Roma organizations, municipalities, farmers, SMEs will benefit from Component III, IV and V, then they should use Component I to build their capacity so that these groups would be able to benefit from the other components. However, this is not done.
Then, IPA is almost entirely used as technical assistance in Macedonia. This means that you are using IPA as though it is CARDS. If you compare the rules, it is completely the same thing as CARDS. Grant schemes are used only twice. The first grant scheme is from IPA 2008 and it was for the civil society within IPA Component I. I have to say, this is one of the most successful projects. Then there is the other grant scheme managed by the government, which is the first grant scheme managed by the government under the decentralized model and concerns Component IV. This is a story in itself. The call for proposals was announced in June 2010 and concerned the integration of ethnic women in the labour market. The budget available was 1.6 million EUR. Up to date, the contracts have still not been signed. It’s taken almost two years to contract 1.6 million EUR. The question is: what is going to happen with the rest of the money, if the government takes two years to contract such a small amount of money?

Problem number 3 is improper use of twinning. I am sad to say that I have the feeling that to avoid de-commitment, the Commission is saving the government by programming projects that are not plausible. I will give you an example so that you do not think that I am speaking from the top of my head. Under component IV, there is a twinning project for the Centre for Adult Education. The twinning project is worth 1.7 million EUR. Do you know how large is the annual budget of this institution? It is only 220,000 EUR. In effect, what you are doing is that you are giving eight times more money to an institution for a twinning project. It is spelt disaster, just by looking at it. You cannot expect any results from here.
Budget support, I am not going to talk about the budget support because the representative from the Court of Auditors already said something about budget support. I know that the government now is trying to get budget support and I hope they do not get it, because we have local elections coming next year and yes, the government has been known to have misused money, even European money, by the Agency for example, but I am not going into that.

Another thing that I would like to mention is the fourth group of problems – the lack of political will. I am going to mention some of the things that are going on and that do not make any sense. For example, except for Cross-Border Cooperation (Component II), all the rest of the operational programmes have not been even translated into Macedonian language, not to mention Albanian language. What makes it even more interesting is the fact that the government spends loads of money for translation of books, but why they think these documents are not worth translation I do not know. They are not translated.
Something was mentioned earlier about donor coordination. I think this is also a very interesting thing. Macedonia is giving 13.2 million USD to UNDP for implementing active employment measures. How does this fit within Component IV? If you know that the Employment Agency is the backbone of Component IV, then why give money to UNDP to implement something that the Employment Agency needs to do? I am just putting forward the questions.

Macedonia does not have National Development Plan. I know that MIPD 2012-2013 for Macedonia says that there is a National Development Plan, and I know that the revision of the Operational Programme for Component IV on Human Resource Development says that there is a National Development Plan, but – no – there is no National Development Plan. There has not been a National Development Plan for such a long time. There is a story about it, and I am not going go into it. This tells you how difficult it must be for civil servants to start programming without a National Development Plan.

At the end I want to tell one more thing about the General IPA Auditor. This is something that sounds very strange. First of all, the person that is the General IPA Auditor in the country is a person who is in love with the Prime Minister. If you visit his Facebook profile, you will see that there are no pictures of him – it is all about the Prime Minister. He is not an economist, nor an auditor, he is a legal expert. He was the previous director at the Public Enterprise on Management with Residential and Business Property. He was the guy who actually was buying the government bonds for the Prime Minister. This is our General IPA Auditor. If you read the Progress Report, the Commission is saying that there are problems here, but they are saying it in a very politically correct manner, in order to put things into perspective.

Just one more sentence! I know what you are all thinking and wondering why do I need to say all these things to you and that you cannot help a democratically elected government. I understand that, but this is the European Parliament. You are representing the people of the European Union, not the governments. I need to stress the importance of how difficult it is for the citizens of Macedonia. We have been stuck in the hallway since 2005, no negotiations whatsoever. We have a problem with Greece that does not make any sense. We have very high level of unemployment, we have a poverty line which is very high, and we have a government who does not really understand democracy. Still, the people are in favour of European integration. That speaks for itself. Macedonians are Europeans. Thank you.

Moderator: I think we should more often invite representatives from civil society. I am sure the presentation of Madam Dimova was very important for the Members of the European Parliament as well, because very often we discuss the big strategies and the nice picture, but there are some realities on the ground that we should also take into account. That is why I thank you for this presentation.

Говорот на Лидија Димова во Европскиот парламент (Committee on Foreign Affairs) – 11.04.2012 година + видео од говорот со превод (title) на македонски

За разоткривање на сите невистини, манипулации и шпекулации. Јавноста има право да ја знае вистината онаква каква што е, а не како што ја претставуваат владините медиумски мегафони. Токму затоа во прилог следува видеото од излагањето на Лидија Димова во Европскиот парламент, со титл на македонски јазик. Дали навистина бара укинување на европските фондови, посебно за ИПА за Република Македонија, дали е “предавник“ како што ја етикетираа провладините медиуми, платеник на Сорос или пак некого вистината за тоа дека не работи ништо премногу го боли и ја нарушува неговата комоција во државничката фотеља….

Вигенин: Веќе беше кажано дека граѓанските организации имаат важна улога, дека нивниот инпут треба да се земе предвид и дека поддршката за нив треба да се зголеми. Токму затоа ние поканивме и претставник од една невладина организација. Тоа е Македонскиот центар за европско образование од Скопје, кој го претставува Лидија Димова, извршен директор на организацијата. Г-ѓа Димова, имате 10 минути за вашата презентација.

Лидија Димова: Благодарам г. Вигенин. Дозволете ми да ја изразам својата благодарност што сум поканета на овој важен состанок во Европскиот парламент. Пред да зборувам за искуството на Македонија, само збор-два за нашата организација. Македонскиот центар за европско образование е тинк-тенк организација, иако во името стои образование, ние сме тинк-тенк и работиме на пристапувањето на Република Македонија во ЕУ, преку професионални обуки, консултации, регионална соработка, развој на јавни политики и лобирање за промени. Веројатно еден од нашите најважни проекти е следењето на процесот на пристапување. Тоа е партнерски проект кој го спроведуваме во соработка со Фондацијата отворено општество – Македонија. Правиме мониторинг, односно подготвуваме квартални извештаи, а последниот квартален извештај се однесува на ИПА, односно како Македонија ги троши и користи, односно колку не ги користи парите од Европската унија. Неодамна објавивме уште една студија којашто можам да ви ја препорачам и се однесува на тоа колку Македонија ги користи Програмите на Заедницата, односно дали овие програми го европеизираат нашето општество или не. Извештаите можете да ги најдете на нашата веб-страница.

Сега ќе зборувам за ИПА, како еден од инструментите ставен на располагање за нашата земја. Размислував за тоа што да презентирам и сфатив дека во агендата вие очекувате да ги слушнете и проблемите, бидејќи токму проблемите ќе доведат до научени лекции за Парламентот и за Комисијата. Ако очекувавте проблеми, јас имам многу такви. За жал, и за разлика од Хрватска, македонската приказна не е успешна.

Од каде да почнам? Се обидов да ги групирам проблемите во четири групи и тоа од аспект каде тие водат. Првата група на проблеми се однесува на недостигот на институционален капацитет. Ќе презентирам одредени бројки за да можете да увидите за што зборувам. Во овој момент, во рамките на првата компонента, речиси половина од средствата од Националната ИПА 2007 беа контрактирани на крајот од 2010 година, што значи дека денес ние се уште имаме проекти од ИПА 2007. Половината договори од Националната ИПА 2008 беа склучени на крајот од 2011 година, што значи дека тие ќе се спроведуваат во 2012 и 2013 година. Имајте на ум дека зборуваме за средства од ИПА 2008. Досега, апсорбирани се само 1,8% од средствата од Националната ИПА 2009, и само 1,5 % од Националната ИПА 2010. Сметам дека нема потреба да извлекувам заклучок, разбирате што сакам да кажам.

Втората група на проблеми се однесува на недостигот на административен капацитет. Во рамките на оваа група на проблеми има четири главни поенти. Првата се однесува на програмирањето наспроти правењето проекти. Многу често, од владините претставници слушате дека причината зошто парите од ИПА не се трошат е фактот дека не добиваат добри проекти од засегнатите страни. Ова ви кажува дека владата не разбира дека засегнатите страни не можат туку така да излезат со проекти, и дека проектите треба да бидат ставени во програмска рамка, односно во стратегиска рамка. Овој факт зборува сам за себе.

Натаму, ако детално ги разгледате работите, ќе видите дека во Македонија, на пример, има голема искористеност на финансискиот инструмент за подготовка на проекти. Во просек овој инструмент во регионот се користи околу 3% од буџетот, но во Македонија тој изнесува од 5 до 15%. Ова и не е толку страшно, но кога ќе видите дека овие средства се користат за изготвување проектни цели и задачи, тогаш приказната е навистина тажна, односно сфаќате дека вашите државни службеници не се доволно стручни да изготват едноставни проектни цели и задачи.

Ако се анализира целата ИПА во државата, се доаѓа до заклучок дека во некои сектори нема испрограмирано ниту едно евро. Таков е случајот со поглавје 19 за вработување. Се разбира, Владата или Комисијата ќе кажат дека ја има целата 4-компонента за вработување, но моето прашање е дали е ова доволно. Дали тоа е доволно за варботувањето да не се опфати со градење институционален капацитет, посебно во држава каде стапката на невработеност е толку висока.

Следното прашање се однесува на менувањето на кадарот во клучни институции. Сметам дека ова се должи на политизацијата на јавната администрација, бидејќи во последните години единствениот начин за влез во јавната администрација е членство во владејачките политички партии. Откако ќе влезете во јавната администрација, ги користите средствата и обуките од ЕУ и почнувате да ги разбирате работите, но одеднаш партијата сфаќа дека вие имате одреден капацитет и ве преместува од институцијата каде сте во некоја друга инстутуција каде најмногу и требате на политичката партија, на пример, ве именува за директор на некое јавно претпријатие. На овој начин институциите се ослабуваат, без притоа да се земе предвид штетата која се прави со ваквиот процес.

Третата група на проблеми јас ја нареков непостоење на микс од инструменти. Пред се, сметам дека владата не дава стратегиски инпут. Владата не сака да разбере дека може да се користат средствата од ИПА компонента 1 за тоа. За ова има и јавна дебата. Владата зборува дека компонента 1 се однесувала само на централната власт, што не е сосема точно. Ако училиштата, синдикатите, ромските организации, општините, земјоделците, малите и средните претпријатија треба да ги користат компонентите 3, 4 и 5, тогаш зошто не им се дозволува да ја корисат компонента 1 да го изградат својот капацитет за потоа да ги повлечат парите од другите компоненти? Ова не се прави.

Натаму, во Македонија ИПА речиси целосно се користи за техничка помош. Ова значи дека ИПА се користи како да е КАРДС. Ако ги споредите правила, таа е иста како КАРДС. Грантовите се користени само во два наврати. Првата грант-шема беше спроведена од ИПА 2008 компонента 1 и беше наменета за граѓанското општество. Морам да истакнам дека ова е еден од најуспешните проекти. Втората грант-шема е управувана од владата и таа е првата грант-шема во рамките на децентрализираното управување и се однесува на компонента 4. Ова е приказна сама за себе. Отворениот повик за предлог-проекти беше објавен во јуни 2010 година и се однесува на интеграцијата на етнички жени на пазарот на труд. Буџетот за оваа грант-шема изнесува 1,6 милиони евра. Договорите за проектите не се склучени. Потребни се речиси две години за да се склучат договори во вредност од 1,6 милиони евра. Прашањето што се поставува е следново: што ќе се случи со другите средства, ако се знае дека на владата и требаат две години за да додели толку мал износ на пари?

Третиот проблем се однесува на неправилното користење на твинингот. Морам да напоменам дека имам чувство дека со цел да не се изгубат парите, понекогаш Комисијата ја спасува владата преку програмирање на проекти кои се неизводливи. Ќе ви дадам пример за да не мислите дека зборувам напамет. Во рамките на компонента 4, испрограмиран е твининг проект за Центарот за образование на возрасни, во вредност од 1,7 милиони евра. Дали знаете колкав е вкупниот годишен буџет на оваа институција? Тој изнесува само 220,000 евра. Во суштина, вие на институцијата и давате осумпати повеќе средства за спроведување твининг проект. Тоа значи катастрофа и не можете да очекувате какви било резултати.

Нема да зборувам за буџетската поддршка бидејќи претставникот од Судот на ревизори веќе зборуваше на таа тема. Знам дека владата се обидува да добие буџетска поддршка и се надевам дека нема да ја добие, бидејќи следната година имаме локални избори и бидејќи познато е дека владата веќе има злоупотребено буџетски средства, па дури и европски средства, но јас нема да навлегувам во детали на таа тема.

Уште една работа сакам да споменам и се однесува на четвртата група на проблеми кои се јавуваат поради недостиг на политичка волја. Овде ќе наведам неколку работи кои се случуваат и кои се нелогични. На пример, освен за прекугранична соработка (компонента 2), сите други оперативни програми не се преведени на македонски јазик, а камоли на албански. Уште поинтересен е фактот дека владата троши огромни средства на преведување книги, но не знам зошто смета дека овие документи не треба да се преведат. Тие и натаму остануваат непреведени.

Претходно се зборуваше за координација на донаторите. И овде имаме интересна ситуација. Македонија дава 13,2 милиони долари за УНДП за спроведување на активни мерки за вработување. Како тоа се вклопува во компонента 4? Ако се знае дека Агенцијата за вработување е столбот на компонента 4, зошто средства се доделуваат на УНДП за да спроведува нешто што треба да го направи Агенцијата за вработување? Јас само ги наведувам прашањата.

Македонија нема Национален развоен план. Знам дека во документот на Комисијата за 2012/2013 се наведува дека Македонија има Национален развоен план, знам дека и ревизијата на оперативната програма за компонента 4 за развој на човечки ресурси наведува дека има таков план, но во реалноста тој не постои. Веќе подолг период Македонија нема Национален развоен план. Тоа е посебна приказна за која нема да зборувам. Само ќе нагласам дека им е многу тешко на државните службеници да почнат со програмирање без ваков документ.


На крајот ќе кажам нешто за Главниот ИПА-ревизор. Ова може да звучи чудно. Прво, Главниот ИПА-ревизор е лице кое е опседнато со премиерот. Ако го погледенете неговиот фејсбук профил, ќе видите дека нема фотографии од него, туку сите фотографии се од Премиерот. Ова лице не е ни економист, ниту ревизор по професија, туку правник. Претходно тој беше директор на јавното претпријатие за управување со станбен и деловен простор. Тој е човекот кој ги купуваше владините обврзници и сега е Главен ИПА-ревизор. Ако го прочитате Извештајот за напредокот, ќе видите дека и Комисијата идентификувала проблеми во овој сегмент, но ги изнела проблемите на политички коректен начин,за да даде некаква перспектива.

Уште една работа. Знам дека сите мислите и се чудите зошто ги кажувам овие проблеми и дека не може да се оди против демократски избрана влада. Го разбирам тоа, но ова е Европскиот парламент. Вие ги претставувате граѓаните на Европската унија, а не владите! Затоа морам да нагласам колку им е тешко на македонските граѓани. Македонија е оставена во чекалницата на ЕУ од 2005 година, без какви било преговори. Го имаме проблемот со Грција кој е бесмислен. Имаме висока стапка на невработеност и висока стапка на сиромаштија, и имаме влада која не ја разбира демократијата… Сепак, граѓаните ја поддржуваат интеграцијата во Европската унија. Тоа зборува само за себе. Македонците се Европејци. Благодарам.

Модератор: Мислам дека почесто треба да покануваме преставници на граѓанското општество. Сигурен сум дека презентацијата на г-ѓа Димова е многу важна за членовите на Европскиот парламент, бидејќи често ние дискутираме за големите стратегии и за убавата слика, но на терен постои реалност која треба да ја земеме предвид. Ви благодарам за оваа презентација.