Македонија во Европска унија

world_economic_forum154

Македонија во Извештајот за глобална конкурентност за 2014/2015 година

Во почетокот на септевмри 2014 година Светскиот економски форум го објави својот годишен Извештај за глобална конкурентност за 2014/2015 година, според кој Македонија скокнала за 10 места во однос на претходната година, и тоа на 63 место според конкурентноста на економијата. Во регионот, овој ранг ја прави Македонија поконкурентна од Словенија, но и неколку места зад Романија.

Провладините медиуими побрзаа да ја пренесат веста прогласувајќи победа на владините политики и тврдејќи, со бомбастични наслови на прилозите, дека Македонија станала најконкурентна економија во регионот. [1]

Македонскиот центар за европско образование во своите анализи веќе повеќе години го користи овој извештај како релевантна литература. Со оглед на тоа што оглед на тоа што освен економски параметри во извештајот се оценуваат и областите на политиките поврзани со доброто владеење, кое е дел од политичките критериуми за членство во Унијата, овој извештај е несомнено извор за оценување на на напредокот на Македонија во судството, администрацијата, и другите области поврзани со демократијата и доброто владеење.

Самиот извештај, во кој конкурентноста на економиите се мери преку 100 различни индикатори, е поделен на три целини: „Основни услови“, „Зголемувачи на ефикасноста“ и „Фактори поврзани со иновациите и софистицираноста на Економијата“. Секоја од овие целини односно делови е потоа поделена на таканаречени „столбови“, кои ги има вкупно 12 на број, и тоа четири во првата целина, осум во втората и два во третата. Потоа, секој столб е поделен на одреден број индикатори, чиј збир ја дава вкупната оценка. Во табелата 1 е прикажана структурата на извештајот со рангирањата на Македонија за 2014 година според целините и поединечните столбови.

tabela 1

Во однос на вкупните оценки на целините Македонија најдобро стои во поглед на „основните услови“ (64 место), има нешто послаб резултат во однос на „Зголемувачите на ефикасноста“ (69 место), и е на 76 место во поглед на третата целина, „Факторите поврзани со иновациите“.

Во поглед на рангирањето според поединечните столбови Македонија најдобро стои во столбовите „Ефикасност на пазарот на стоки“ (38 место), „Развиеност на финансискиот пазар “ (41 место) и „Институции“ (45 место), додека најслабо стои во столбовите „Инфраструктура“ (82 место) „Деловна софистицираност“ (89 место) како и „Големина на пазарот“ (108 место). Оваа година, во Извештајот се оценувани 144 држави. Во овој документ детални ќе ги анализираме само столбовите „Институции“ и „Инфраструктура“ во кои Македонија има еден меѓу најдобрите односно најлошите резултати.

Во однос на методологијата на собирање податоци за извештајот, две третини од варијаблите се собираат преку Анкетата на јавното мислење на раководителите (Executive Opinion Survey), која се спроведува од страна на партнерските институции во секоја од државите опфатени во Извештајот, додека една третина од податоците се од официјалните статистики. Во Македонија, партнерска организација е Националниот совет за претприемништво и конкурентност.

Столбот „Институции“: реален скок ?

Во столбот „Институции“ Македонија направила најголемо подобрување во последните неколку години, имено од 90 место во 2008 година до 45 место во последниот извештај. Оттука, подобрувањето во овој столб има и големо влиајние на подобрувањето на генералната оценка. Инаку, во столбот се опфатени 21 индикатор, кои се однесуваат на широк спектар области поврзани со доброто владеење, од антикорупција и заштита на интелектуална сопственост до заштита на сопственички права и независност на судството. Во 2014 година Македонија најдобро стоела во индикаторите „заштита на инвеститорите“ (16 место), „терет на владината регулација“ (27 место) како и „транспарентност на креирањето на политиките“ (29 место), а најлошо во индикаторите „ефикасност на правната рамка за оспорување на регулативата“ (92 место), „независност на судството“ (79 место), „ефикасност корпоративните бордови“ (77 место), „организиран криминал“ (65 место). Во табелата 2 се прикажани ранговите на Македонија за целосниот столб „Институции“ и четири одбрани индикатори од 2008 година наваму.

tabela 2

Доколку го погледнеме индикаторот „независност на судството“, каде Македонија доживеала скок од 26 места за две години, од 105 место во 2012 на 79 во 2014 година. Оценката е базирана на прашање од Анкетата на јавното мислење на раководителите, кое гласи: „Во вашата држава, до која мера судството е независно од влијанијата на челеновите на владата, граѓаните и фирмите ?“ При тоа, испитаниците оценувааат на скала од 1 до 7, каде 1 значи дека „е целосно под влијание“, а 7 дека „е целосно независно“.

Ваквиот скок е контрадикторен, ако истиот се споредува со извештаите на Европската комисија за напредокот на Македонија. Имено во извештајот за 2013г. кај политичкиот критериум: „Судски систем“ се наведува дека:

  • Постои загриженост за тоа како судовите функционираат во практика. Ова се однесува на независноста на судството (и целиот систем за спроведување на законите) како и квалитетот на правдата во општа смисла.
  • Во однос на независноста постојат наводи за селективна правда, индиректен политички притисок, пресуди кои необично се решени во смисла на нивниот содржински исход или брзината на постапката како и страв дека содржината на некои пресуди (особено оние од висок профил или политички сензитивни случаи) има директни последици врз кариерата на судиите кои одлучуваат во тие случаи.
  • Фактот дека вакви сомнежи постојат, сам по себе претставува проблем за независноста на судството и јавната доверба во него.

Дополнително во поглавјето 23. Судство и темелни права, во делот на судството се наведува дека: „Потребни се подобрувања во практиката соцел да се обезбеди точна имплементација на европските стандарди во однос на независноста и квалитетот на правдата.“

Просечната оценка во Македонија за 2014 година изнесувала 3,5 , додека просечната оценка на светско ниво изнесувала 3,9. Во 2008 година, пак ,просечната оценка во Македонија изнесувала 2,8, додека на светско ниво оценката била 4,1. Оттука, дел од скокот може да се објасни со зголемената перцепција дека судството е независно, а дел со фактот што на светско ниво перцепцијата за независност на судските системи е намалена.Сепак, методологијата на Извештајот е и ограничена со оглед на тоа што е насочена само кон одреден дел на актерите – деловните луѓе. Затоа, ваквиот тип на мерење е неопходен, но не и доволен за да се добие целосната слика.

Инфраструктура: скок во место ?

Интересни се и податоци за столбот структура, каде што Македонија во 2014 година има полошо рангирање дури и од 2005 година, како што е прикажано во табелата 3. Инаку, столбот опфаќа 9 индикатори за сите видови физичка инфраструктура, од квалитетот на патната до бројот на фиксни телефонски линии. Дел од индикаторите кои се однесуваат на квалитетот на поединечните видови инфраструктура се собираат преку Анкетата на јавното мислење на раководителите, додека останатите се преземеаат од други извори. Одбраните индикаторите кои се прикажани во табелата 3 се од првиот вид (оценки од анкетата).

tabela 3

Така, менаџерите оцениле најдобро го оцениле снабдувањето со електрична енергија (оценка 4,9 од 7 односно 66 место на листата), а најслабо квалитетот на патиштата (оценка 3,4 односно 91 место на листата). Во однос на овој индикатор, македонските бизнисмени полошо ја оценуваат состојбата и од своите албански колеги, кои во 2014 година дале просечна оценка 3,9 (71 место) за квалитетот на патиштата во оваа соседна држава. Македонските бизнисмени подобро ги оцениле останатите аспекти од инфраструктурата од своите албански колеги, но и тие оценки не укажуваат на драстично поголемо задоволство со инфраструктурата.

tabela 4

 

 

[1] http://www.time.mk/c/895a469491/svetski-ekonomski-forum-makedonija-na-63-to-mesto-po-konkurentnost-na-ekonomijata.html

infografik 2.7

haider2_196487a

Автор: Ана Чупеска 

Дата: Maj 2014

Во изминатите 10 години популистички ветришта ги зафатија Источна и Средна Европа. Демократски избраните конзервативни власти во многу држави, во името на народот, спроведуваат политики што се во спротивност со модерното сфаќање на либералната демократија.

Иако пробивот на екстремната десница не успеа во Германија и во Холандија, сепак, во Австрија, Франција и Фландрија таа стана важен играч на политичката арена.

И покрај тоа што односот на популистичките автократи кон европските темелни вредности е во најмала рака сомнителен, Унијата досега не нашла задоволителен одговор на загрозувањето на принципите на кои се темели, делумнопоради политичките компромиси и партиската солидарност на десничарските партии, а најмногу поради фактот што не постојат добри механизми за казнување на застранувањата од демократските вредности. Овој информативен документ ги опишува целисходноста и ограничувањата на механизмите со кои ЕУ се бори за заштита на своите вредности, и тоа преку парадигматичниот пример на австриската Влада во која учествуваше и партијата на екстремниот десничар Јерг Хајдер.

Целиот документ можете да го прочитате на следниов линк.

12577article-2458354-12D02194000005DC-241_634x392

Следејќи ги резултатите од европските избори, Европа достигна една историска точка. Се соочи со две прашања. Првото, како Унијата ќе го исполни своето ветување дека ќе стане подемократска. Второто, дали Англија ќе остане дел од Европската Унија.

Врската помеѓу овие две прашања стана јасна кога премиерот Дејвид Камерон одби да ги признае резултатите од Европските избори и номинирањето на новиот претседател на ЕК.

Повеќето земји и лидери во Европскиот Совет се согласија на оваа процедура. Но Камерон тоа не го направи.

Кризата во европската демократија е исто така последица од несредената врска. ЕУ и Англија ги согледуваа нивните врски како товар во последните години. Луѓето во Брисел страдаат бидејќи официјален Лондон константно го спречува европското единство.

Поентата!

Во Англија луѓето страдаат од ЕУ сами по себе. Тоа е хронично страдање без перспектива на ослободување. За време на европските избори на 25 Мај анти европската партија УКИП освои 27.5 проценти од гласовите правејќи ја најсилната англиска партија во новиот Европски парламент.

Велика Британија и ЕУ се како пар кој е несреќен но бега од правење нешто заради тоа.

Би била трагедија за Велика Британија да ја напушти Европската Унија т.е би бил огромен политички, економски и културен губиток. Навистина британците се многу заслужни за денес Европа да биде толку посебна и луѓето да се горди на неа. Тие ја претставија демократијата кога апсолутизмот преовладуваше во Европа. Тие ни ги покажаа предностите на економскиот либерализам кој покрај сите слабости дефинитивно ја претвори Европа во преспективен континент. И конечно, британците ја снабдија Европа со културно богатство.

Како и да е Велика Британија никогаш немала апетит за европските интеграции. Преовладувачката преспектива во Лондон за ЕУ е дека таа треба да биде слободна трговска зона но никако политичка унија.

Има и себични и националистички причини за ова но тие се недоволни за да го објаснат овој феномен. Не е географија – фактот што земјата е остров – тоа ја прави исклучок. Земјата исто така има посебна политичка култура. За британците кои никогаш не направиле сопствен устав и наместо тоа се ослонуваат на куп документи за да обезбедат примена на правото, европските регулативи остануваат непознати денес. Во продолжение, не треба да се заборави фактот дека Британија сака да одржува тесни врски со Соединетите американски држави.

Доста е доста…

И покрај тоа што Европа ги прифати британските посебности и поединечности  доволно долго. Европа дозволи да биде уценувана. Беше трпелива до точката на само-одбивање. Со декади и се простуваше на Англија за секое вето – секоја посебна желба беше задоволена.  Кога Маргарет Тачер во 1984 кажа „Си ги сакам парите назад“, ЕУ и го даде „Британскиот попуст“ од кој земјата се уште има бенефит. Ништо од ова не допринесе британците да го сменат нивниот поглед и денес Британија е оддалечена повеќе од кога и да било.

Време дојде за појаснување. И ЕУ треба да одлучи што е повеќе важно: подемократска Европа или Британија да остане член. Појаснувањето мора да дојде сега – со избирањето на новиот претседател на Европската Комисија. Тоа е одлука која не може да чека до 2017, годината во која Дејвид Камерон рече дека ќе распише референдум за членството на Британија во ЕУ.

ЕУ не може да дозволи да биде уценувана од британците други 3 години.

Англија е важна, само да бидеме јасни. Но изборот помеѓу подемократска Унија и продолжување на британското членство во Унијата е јасен. Европа мора да избере демократија.

Се исклучуваме, Гласањето започнува.   Во Европскиот парламент постои чувство на мала возбуда помешана со нервоза.

„Активирај се. Реагирај. Имај влијание“  е повикувачкиот слоган. „Овој пат е различно“ е уште еден слоган кој треба да ги привлече гласачите.

Во овие четири дена се гласа низ Европа. Технички, резултатите нема да бидат соопштени до 11:00 во неделата навечер.  Во  најдоброто сценарио на Европската Комисија за состојбата на европскиот политичка простор, Комисијата предвиди дека граѓаните од државите кои гласаат подоцна на европските избори, ќе бидат понесени од гласачите кои гласале пред нив.

Еве некои статистики за гласањето. Околу 400 милиони луѓе имаат право на глас. Околу 40 милиони од нив се за првпат гласачи. Околу 16.000 луѓе се кандидираат за 751 места. Од овие околу 3000 се во Франција. Четириесет и девет проценти од кандидатите на Словенија се жени,  а во Кипар само 23 проценти.

Пита табели – или попознати како camemberts (вид на сирење) – кои ги предвидуваат можните резултати и коалицирањето  се насекаде.

Секој сака да знае каде „non inscrits“ или независните пратеници ќе се приклучат. Non inscrits е љубезен термин за политички бездомни пратеници. Околу половина од ваквата  серија доаѓаат од екстремно десничарските групи , како што се Лега Норд или Влаамс Беланг .

Но, вечерта ќе биде се за тајмингот. Претсаделството со Европската комисијата , во теорија, би требало да биде во рацете на партијата со најголем број гласови . Или, доколку тоа не успее, кандидатот што може да добие најголема поддршка во новиот парламент.

Главните политички групи и нивната желба за нивни претседателски кандидати за Комисијата , исто така,го демнат Парламентот.

Централно-десничарски кандидат Жан- Клод Јункер и неговиот централно-левичарски ривал Мартин Шулц имаат закажано да  одржат прес-конференции. Тоа  се внимателно испланирани работи, особено ако се земе во предвид , дека,  Јункер е во благо водство.

Декларации, ставови, и доза на шпекулации може да се очекува. Сепак првите официјални резултати ќе бидат соопштени во вторник наутро.

Целиот текст можете да го најдете тука.

EUObserver

Европска Унија мора да создаде енергетска унија со цел да ги обезбеди своите потреби и со тоа да ја намали својата зависност од рускиот гас, изјави премиерот на Полска, Доналд Таск.

Според проектот на Таск, кој беше објавен во Фајненшл Тајмс во вторникот (22 Април),  би се се состоел од единечно европско тело кое ќе купува гас за целиот блок од 28 земји. Со овој проект ќе се стави крај на системот кој во моментов ја приморува секоја земја да преговара за себе со енергетскиот гигант Гаспром, фирма поддржувана од владата, која доминира на рускиот пазар за гас.

Прашањето за енергетската независност, коешто одамна беше од особен интерес за источно-европските земји на ЕУ, за кое повеќето се жалат дека плаќаат превисоки цени на Гаспром, се повеќе се истакнува, најверојатно како резултат на тековната криза во Украина.

Минатиот месец Русија дупло ја зголеми цената на енергијата која ја продава во Киев, со тоа зголемувувајќи го пристисокот на веќе осиромашената влада во Украина.

Во меѓувреме, балтичката држава Литванија го тужи Гаспром, тврдејќи дека плаќа 35 отсто повеќе за својот гас отколку Германија.

Гаспром е моментално предмет на истрага од страна на Директоратот за конкуренција на Европската комисија во врска со нејзиното работење во осум земји на ЕУ, вклучувајќи ја и Литванија, и можно е да се соочи мултимилионска парична казна за злоупотреба на својата позиција како доминантна сила на пазарот на гас.

“Денес, најмалку 10 земји-членки на ЕУ зависат од еден снабдувач – Гаспром и тоа за повеќе од половина од нивната потрошувачка”, истакна Туск.

Сепак, европскиот комисионер за енергетика Гинтер Оетингер не го дели мислењето на Таск кој изјави дека дoговорите за гас помеѓу европските држави и Русија нема да бидат засегнати дури и ако се воведат економски санкции врз Москва поради својата улога во дестабилизацијата на Украина.

Од моите многу разговори со Гаспром, мојот впечаток е дека нашите руски партнери ќе ги исполнат своите договорни обврски”, изјави Отингер за еден германски неделен весник.

Целиот текст може да прочитате на следниов линк.

EUObserver

Европскиот парламент во средата усвои директива за намалување на употребата на пластичните кеси за еднократна употреба за 50 проценти до 2017 година и 80 проценти две години подоцна.

Државите ќе бидат во можност самите да изберат стратегија, како на пример да ги оданочуваат кесите или да ги забрануваат. Европските министри се должни да дебатираат во врска со овој закон во јуни, а и парламентот ќе продолжи со истото подоцна оваа година по претстојните избори во мај.

100 билиони пластични кеси се употребуваат секој ден во рамките на Европската унија и скоро 8 билиони завршуваат како ѓубре во европските мориња. 94 проценти од сите птици во северното море имаат во себе пластика според статистиката од Европската комисија

Екологистите ја поздравија директивата на ЕУ, но претставниците на Европската пластична индустрија беа критични.

“Исфрлените пластични кеси убиваат милиони морски животни секоја година. Тоа стана голем проблем во Европа и ова е таков проблем со кои што ќе мора да се справуваме сите заедно,” рече Крис Дејвис, европскиот портпарол за животна средина од либералдемократите.

Карл-Х. Фоерстер, извршен директор на трговска асоцијација Plastics Europe, смета дека на Европа не и се потребни нови правила на оваа тема туку дека и е потребно подобро управување со отпадот.

“Забраната на пластични кеси не е решение за да се справиме со проблемот на неодговорно користење”, рече тој, додавајќи дека ако им се овозможи на земјите да поставуваат сопствени правила на оваа тема ќе биде “штетно за слободното движење на стоки во Европа”.

Употребата на пластични кеси значително варира помеѓу земјите-членки. Во Данска, каде што пластичните кеси се оданочуваат, просечно човек користи 4 пластични кеси за еднократна употреба годишно со што се најниски во Европската унија. Во меѓувреме во Португалија, Полска и Словачка едно лице користи 466 пластични кеси годишно, според бројките на Комисијата.

Целиот текст може да го прочитате на следниов линк.

Reuters

Viktor Orban

Вчера (06.04.2014 година) партијата на Виктор Орбан повторно победи на парламентарните избори во Унгарија и покрај огромните критики за неговото владеење.

Пред неколку месеци Македонскиот центар за европско образование (МЦЕО) изготви информативен документ за тоа какви се механизмите на ЕУ да се бори за заштитата на темелните вредности, кои, според критичарите на Орбан, се под напад во Унгарија.

Документот можете да го погледнете на следниот линк.

Резиме на документот: 

Во изминатите 10 години популистички ветришта ги зафатија Источна и Средна Европа. Демократски избраните конзервативни власти во многу држави, во името на народот, спроведуваат политики што се во спротивност со модерното сфаќање на либералната демократија. Симптоматично, доколку се изземе авантурата на Јерг Хајдер од демократски консолидираната Австрија од почетокот на векот, популистичката мобилизација во поранешните комунистички држави се случи по влезот во Европската унија, за кој се сметаше дека ќе ја симболизира конечната консолидација на демократските режими. И покрај тоа што односот на популистичките автократи кон европските темелни вредности е во најмала рака сомнителен, Унијата досега не нашла задоволителен одговор на загрозувањето на принципите на кои се темели, делумно поради политичките компромиси и партиската солидарност на десничарските партии, а најмногу поради фактот што не постојат добри механизми за казнување на застранувањата од демократските вредности.

Овој информативен документ ги опишува целисходноста и ограничувањата на механизмите со кои ЕУ се бори за заштита на своите вредности, и тоа преку парадигматичниот пример на унгарската Влада која ја раководи Виктор Орбан.

Оваа година ќе имаме прилика да ја погледнеме првата телевизиска дебата помеѓу кандидатите кои се во трка за следен претседател на Европската комисија, и се очекува деталите за форматот на дебатата  да бидат предизвикувачки.

Европската радиодифузна унија (ЕРУ)- обично повеќе поврзана со овогодинешниот избор за песна на Евровизија,- ќе емитува дебата во живо помеѓу официјалните кандидати во седиштето  на европскиот парламент во Брисел на 15-ти Мај по 21:00 локално време.

Датумот е една недела пред изборите на ЕУ.

Учесници во дебатата ќе бидат Жан-Клод Јункер од Луксембург, поранешен премиер, за централно-десничарската ЕПП; германскиот претседател на ЕУ парламентот Мартин Шулц за централно-левичарската; белгискиот европратеник Ги Ферхофштат за либералите и Алексис Ципрас, водачот на грчката партија Сириза, за екстремно левите. Зелените допрва треба да се одлучат кои од нивните двајцата водечки кандидати (францускиот европратеник Жозе Бове или германскиот европратеник Ска Келер) ќе ги претставува во дебатата.

Дебатата ќе биде со времетраење од 90 минути. Петте политичарите ќе бидат “поттикнати” да зборуваат на англиски јазик.

Ќе се обрне големо внимание на редоследот по кој ќе зборуваат учесниците. Но се уште не е одредено ниту колку време ќе му биде доделено на секој учесник и дали ќе има конкретни теми за дискусија – како што се економијата или имиграцијата.

“Тоа е предизвик,” вели Бен Стјуард, задолжен за комуникации на ЕБУ

Големиот број на учесници е исто така проблем. За соочување на двајца политичари во кохерентна и интересна телевизизиска дебата е потребна вештина. Правејќи го истото тоа со пет политичари бара уште поголема вештина и одредена немилосрдност со стоперицата.

Оваа задача и е доделена на Моника Магиони, поранешен италијански воен репортер и актуелен директор на РАИ 24 вести.

Целиот текст може да го прочитате на следниов линк.

EUObserver

Едно од најважните прашања за легитимитетот и задоволството на граѓаните во демократското општество е довербата во институциите. Како дел од истражувањето “Студија за младите во Република Македонија 2013“ изработено од Институтот за социолошки и политичко правни истражувања (ИСППИ) и Фондација Фридрих Еберт се прашуваат младите во која институција имаат најголема доверба.

На младите им беше понудено да се изјаснат за довербата или недовербата кон вкупно 16 (јавни и приватни) институции, на скала од 1 до 4, при што 1 значи „воопшто не им верувам“, а 4 „многу им верувам“. Освен највисоките политички институции, листата на институции вклучуваше и меѓународни организации (ЕУ и НАТО), медиуми, НВО, религиски организации, синдикати и банки.

aaaaaaa

Според добиените резултати, најголема доверба младите од Р. Македонија имаат во меѓународните институции, Европската Унија и НАТО (М=2.6), до што е близу македонската војска (М=2.57). Овој податок според кој младите повеќе им веруваат на меѓународните политички институции во споредба со домашните институции, но и на медумите и граѓанското општество, е секако лош показател за состојбата на демократијата во Р. Македонија, погледната од перспектива на младите. Следна група на институции кои ја имаат довербата на младите се религиските институции (М=2.47), полицијата (М=2.46) и банките (М=2.42), по што следуваат синдикатите (М=2.34) и судовите (М=2.31). Блиски до средните вредности на корпусот политички институции, Парламент (М=2.05), Влада (М=2.21), Претседател (М=2.2) и локална самоуправа (М=2.23), се медиумите (М= 2.19) и НВО (М=2.16). Довербата во Парламентот на Р. Македонија е најниска помеѓу последната група институции и е поблиска до довербата во политичките партии, која е најниска во истражувањето и изнесува М=1.95.

500px-Logo_Friedrich_Ebert_Stiftung.svg_isppi-logo